★ heeft mij niet overtuigd
★★ niet slecht
★★★ goed
★★★★ een aanrader
★★★★★ een meesterwerkje

zaterdag 18 maart 2017

Het verhaal van het verloren kind - Elena Ferrante

Vertaald door Marieke van Laake
Uitgegeven bij Wereldbibliotheek
584 blz.



Het heeft wat geduurd voor ze er eindelijk was, de Nederlandse vertaling van het vierde deel van de Napolitaanse romans van Elena Ferrante. Maar in november van 2016 was het dan toch zo ver. En die extra tijd kwam mij wel zo goed uit. Wie mijn vorige blogberichten 
(http://gal-altijdeenboek.blogspot.be/2015/10/de-geniale-vriendin-of-de-napolitaanse.html) over Ferrante gelezen heeft, herinnert zich misschien dat ik bij deel 3 mijn enthousiasme over deze reeks wat kwijt was. 
Even de draad weer opnemen: Lila en Elena zijn nu volwassen vrouwen. Elena/Lenù is haar achtergrond ontgroeid en is een schrijfster geworden met een zeker succes. Haar huwelijk met Pietro is op de klippen gelopen en zij keert uiteindelijk met haar twee jonge dochters naar Napels terug. Lila daarentegen heeft nooit een voet buiten Napels, buiten 'de wijk' gezet. Ze leeft er samen met haar partner Enzo en haar zoon, Gennaro/Rino. Ze zwaait er de plak, en het is niet zo duidelijk of ze buiten of boven de niet altijd even propere praktijken staat waarop Napels teert. Nog steeds is de verhouding tussen de vriendinnen er een van afstoten en aantrekken, van rivaliteit en van solidariteit. En in diezelfde sfeer worden ze ook allebei weer zwanger. Lenù krijgt een dochtertje, Imma. De vader is Nino, de minnaar voor wie ze haar man verlaten heeft, en ooit de minnaar van Lila. Enkele weken later wordt Tina geboren, dochtertje van Lila en Enzo. Ferrante neemt zoals altijd ruimschoots de tijd om het sentimentele leven van haar hoofdpersonages uit de doeken te doen. En op de achtergrond is de wereld in verandering, en niet altijd in de goede zin. Italië kreunt onder een golf van geweld, de Rode Brigades, de ontvoering van Aldo Moro, de maffiamoorden. In Napels wordt de camorra steeds driester en de vuisten van de mannen zitten er nog steeds even los. 

Misschien is het wel omdat dit vierde deel zich weer bijna volledig in Napels afspeelt, dat ik weer helemaal in het verhaal gezogen ben. In de sociale heksenketel van deze groezelige maar fascinerende stad, valt de vreemde vriendschap tussen de twee vrouwen als een puzzelstukje op zijn plaats. Heerlijke leeservaring ook als het einde van deze roman, dat ik hier niet ga verklappen, weer aansluit bij die prachtige poppenscène uit het eerste deel. 
En zo eindig ik toch nog met veel bewondering voor deze grootse reeks van Napolitaanse romans. 
Ik word trouwens een beetje boos, als ik weer eens lees dat De geniale vriendin gaat over 'een typische vrouwenvriendschap'. Neen, dit is een romanreeks over een vriendschap, over twee vrouwen, over Napels, over verlies, over identiteit, over relaties, over moderniteit, over tradities, over ... alles eigenlijk. Dat is een compliment en tegelijk ook een zwak punt. Want het is daardoor ook wel zeer uitvoerig geworden, er had misschien best wel wat geschrapt kunnen worden. Tenminste zo verklaar ik mijn tijdelijke leesinzinking tijdens deel 3. Uiteindelijk geef ik de hele reeks zowel als Het verhaal van het verloren kind graag 4 sterren. Goed voor meer dan 1700 blz. leesplezier.


woensdag 8 maart 2017

De wereld volgens Garp - John Irving

Uitgegeven bij Corgi Book
569 blz.


Wat een heerlijk boek om lezen was dit,  toen al die eerste keer in 1983 en nu weer, nadat het al die jaren had staan verkommeren op een van mijn boekenplanken. Ik herinnerde me vooral het leesplezier en dat het iets met worstelen en met persoonlijke tragedies te maken had. Verder bleken mijn herinneringen nogal aangetast door de filmversie.  Het is dan ook een plot die bijna niet na te vertellen is. Toch een schamele poging: Garp is een jonge schrijver die al worstelend door het leven gaat, zowel letterlijk als figuurlijk. Hij moet het opnemen tegen de reputatie van zijn moeder, bekende feministe tegen wil en dank; tegen zijn obsessieve angst dat er iets met zijn geliefden zal gebeuren; tegen zijn libido, die zijn diepste angsten doet uitkomen. Ook het schrijven gaat na het succes van zijn debuutroman niet vanzelf. Naarmate zijn leven zich vult met herinneringen, droogt de verbeelding op. Alleen op de worstelmat - eerst als student, later als coach - voelt hij zich in zijn element. 
Het boek is tegelijkertijd grappig, terwijl het soms over zeer tragische gebeurtenissen gaat. Of om uit de roman te citeren: In the world according to Garp, an evening could be hilarious and the next morning could be murderous.  
Die bizarre mix van het tragische en het komische weet ik nog steeds te appreciëren.   Ik weet nu al dat ik heel binnenkort van dezelfde auteur ook Bidden wij voor Owen Meany en De regels van het ciderhuis ga herlezen. 

woensdag 28 december 2016

Tulpenliefde - Femke Roobol


Wist je dat er ook vrouwen schilderden in de Gouden Eeuw? Nou ja, er zullen er wel meer geschilderd hebben, maar daarom werd je nog niet toegelaten tot het schildersgilde. In Tulpenliefde lezen we het verhaal van Hester Falliaert, een jonge vrouw uit Haarlem die er alles voor over heeft om als schilder erkend te worden. Haar leven is bepaald geen sprookje. Maar wat een schitterende tijdsschets is dit geworden! De roman dompelt je onder in het alledaagse leven van een klein Hollands stadje, waar wel en wee wel heel dicht bij elkaar staan.  Er is de pest die iedereen, rijk en arm, zonder onderscheid treft. En er is die waanzinnige rijkdom door de speculatie met tulpenbollen. Echt, speculeren en financiële luchtbellen, onze tijd heeft er geen monopolie op. Hester Falliaert is een fictief personage, maar een van de nevenpersonages  is dat niet: Judith Leyster, Hesters vriendin in de roman, was het enige vrouwelijke lid van het Haarlemse schildersgilde en gezien haar schildertechniek waarschijnlijk een leerlinge van Frans Hals.  Werken van haar hangen in het Rijksmuseum van Amsterdam en in het Mauritshuis in Den Haag. Ik hou van zulke concrete details in een boek. Ze geven je meteen inspiratie voor je volgende citytrip en museumbezoek.  

★★★1/2

zaterdag 10 december 2016

Lara - Anna Pasternak

Lara en Anna Pasternak, de link naar  Dokter Zjivago van Boris Pasternak is vlug gelegd. Ik kan mij niet meer goed herinneren of ik ooit het boek gelezen heb, maar enkele scènes uit de romantische verfilming met Omar Shariff en Julie Christie zijn voor altijd op mijn netvlies gebrand.   In Lara schrijft Anna Pasternak het verhaal dat  erachter zit, dat van Olga Ivinskaja, minnares en literaire muze van haar oudoom Boris Pasternak.  De personages Joeri Zjivago en Lara zijn in grote mate gebaseerd op Boris en Olga. Het is een boeiend verhaal geworden,  waarin de werkelijkheid  heel wat minder romantisch blijkt dan de film. Hoewel Olga in de familie Pasternak persona non grata was,  wint Anna Pasternak het vertrouwen van Irina, Olga's dochter.  Ze krijgt zo inzage in vertrouwelijke documenten en dat zorgt voor een zeer authentiek relaas. 

De petite histoire van de auteur en zijn minnares is op zich al lezenswaard. Die is ook heel nauw verweven met de Russische politieke geschiedenis. Boris Pasternak verliet zijn eerste vrouw en kinderen voor een tweede vrouw, Zinaida.     Toen hij daarna Olga ontmoette, durfde hij niet meer scheiden en hield er hoogst ingewikkeld twee huishoudens op na. Vooral Olga heeft daarvoor het gelag moeten betalen. Het Sovjetregime was helemaal niet opgezet met de  roman die Pasternak aan het schrijven was. In Dokter Zjivago laat Pasternak zich namelijk kritisch uit over de gevolgen van de revolutie. Pasternak genoot echter een zekere mate van bescherming vanwege Stalin en werd in tegenstelling tot andere collega's relatief ongemoeid gelaten. Maar zijn vriendin Olga werd wel naar een werkkamp in Siberië gestuurd. Pasternak had haar hiervoor kunnen behoeden door met haar te trouwen, maar dat heeft hij nooit gedaan. Na de dood van Stalin wordt het conflict tussen Pasternak en de Sovjetautoriteiten steeds scherper. Hij krijgt geen toestemming zijn werk te publiceren. Uiteindelijk zal de Italiaanse uitgever Feltrinelli zijn werk in 1957 in vertaling publiceren.  Het wordt een internationale triomf maar tegelijk ook  het einde van zijn binnenlandse carrière.   In volle Koude Oorlog wordt Dokter Zjivago de speelbal van de twee grote machtsblokken, al helemaal zo als Pasternak voor zijn roman in 1958  de Nobelprijs wint. De Sovjetautoriteiten zijn woedend en zinnen op wraak. Aan Pasternak durven ze niet raken, maar na zijn dood in 1960 wordt Olga samen met haar dochter Irina weer naar Siberië gedeporteerd. Olga moet qua tragiek niet onderdoen voor haar fictieve tegenpool Lara. 

Ik ben eigenlijk een rasechte fictielezer, maar dit levensverhaal heeft mij bijzonder geboeid. En misschien lees ik binnenkort nog wel eens de nieuwe vertaling van Dokter Zjivago.  Hoewel, 't blijft natuurlijk een dikke turf ...

★★★1/2



maandag 5 december 2016

De filosofie van de heuvel - Ilja Leonard Pfeijffer

Heerlijk fietsreisverslag van een auteur die ik sinds zijn roman La Superba in mijn hart heb gesloten. Zijn Russische vriendin Gelya en hij besluiten - lees: zij besluit - vanuit Leiden naar Rome te fietsen, hij met een tweedehandse racefiets Batavus en zonder enige fietservaring, zij afgetraind en met een volledig uitgeruste montainbike.  


En die filosofie van de heuvel, hij stelt ze na iedere heuvel weer wat bij. Ze klinkt in het Russisch trouwens ontwapenend simpel: 'Prosta tak' - 'gewoon zo'. Over het doel en de weg ernaartoe.   Over de weg die belangrijker is dan het doel. Maar zonder doel ook geen weg, dus toch ... Of is het net omgekeerd, zonder weg geen doel? Hilarisch bij tijden, soms ontroerend en altijd helemaal Pfeijffer. 

In Brieven uit Genua verwees Pfeijffer al naar deze fietstocht, die hem uiteindelijk in Genua zou doen belanden, de stad die de inspiratiebron is voor zijn grootse roman La Superba. Het helpt wellicht als je die roman al gelezen hebt, of misschien krijg je door dit lichtere opstapje juist wel zin in het grotere werk. Veel leesplezier!

★★★★

Een soort van liefde - Alicja Gescinska

Een licht-filosofische roman over de liefde, over soorten van liefde. 
Enerzijds de moeizame liefde van een vader en een dochter. Elizabeth Vernon moet na het overlijden van haar vader het huis leegmaken en reageert daarop  emotioneler dan ze zelf had verwacht. En dan is er nog de stormachtige liefdesgeschiedenis van een jonge Belgische studente met professor Raymond Vernon. Waarmee zeker niet alles gezegd is, maar dat zijn wel de hoofdlijnen. 

Gescinka schreef eerder al een autobiografisch gekleurd werk over vrijheid. Net als vrijheid is liefde een begrip dat moeilijk te vatten is. Daarom kan je het volgens haar beter in een roman behandelen dan in een wetenschappelijke verhandeling. Dat betekent dat de verhaallijn toch altijd wat ondergeschikt blijft aan de filosofische bedoeling van deze roman. En dat is best een moeilijke evenwichtsoefening. De fictielezer struikelt misschien over de vele oneliners, de filosofische lezer vindt het verhaal misschien maar niks. 
Ik vind dat ze er vrij goed mee wegkomt. De romanpersonages en de plot zijn op zichzelf boeiend  om tot het einde toe van deze roman te genieten, en tussen de vele oneliners zaten ook wel pareltjes. Perfect was deze roman niet. Om in de stijl van het boek te blijven sluit ik zelf af met deze:
There's a crack in everything, that's how the light gets in. (Leonard Cohen)

★★★★

maandag 12 september 2016

Judas - Amos Oz

Vertaald door Hilde Pach
Uitgegeven bij De Bezige Bij
400 blz



In Jeruzalem stopt een jonge student uit financiële noodzaak met zijn studies. Hij neemt een eigenaardige job aan: elke avond zal hij luisteren, praten en discussiëren met een oude invalide man, in ruil voor kost en inwoon en geheimhouding. 
De oude man heeft uitgesproken ideeën over het zionisme en het worden dan ook boeiende gesprekken. Uiteraard krijg je geen pasklare antwoorden, dat is eigen aan literatuur. Maar het boek doet je wel nadenken. Het Midden-Oosten is vandaag een brandhaard van jewelste. En terwijl je leest over de onafhankelijkheidsoorlog van 1948, kan je alleen maar bedenken hoe vandaag nog altijd alle partijen van hun eigen gelijk overtuigd blijven. Tegelijkertijd is het natuurlijk ook een boek over een jongeman op zoek naar de zin van zijn leven en naar de liefde. En over het onoverkoombare verlies van een zoon. En de titel dan? Als spinoff van zijn scriptie verdiept de jonge Shmuel zich in de rol van Judas, en die wijkt behoorlijk af van wat wij al altijd over de figuur van Judas aannamen. Maar de titel verwijst natuurlijk ook naar de gecompliceerde relaties tussen de verschillende personages in deze roman. Boeiende roman dus, maar wel slow reading. Liefhebbers van Amos Oz zullen dit zeker waarderen. Geen 4 sterren omdat ik mij op den duur toch wel begon te ergeren aan de steeds terugkerende beschrijvingen van de personages. De kracht van de herhaling, zeker? Maar voor mij mocht het iets subtieler. 

★★★1/2