★ heeft mij niet overtuigd
★★ niet slecht
★★★ goed
★★★★ een aanrader
★★★★★ een meesterwerkje

zondag 10 september 2017

Een klein leven - Hanya Yanagihara

Vertaald door Josephine Ruitenberg en Kitty Pouwels
Uitgegeven bij Nieuw Amsterdam
752 blz.

Een klein leven is het verhaal van vier vrienden, die ook na hun studentenjaren contact blijven houden.  Je volgt hen op hun zoektocht naar geluk en succes. Een van hen, Jude,  is fysiek en mentaal getekend door gebeurtenissen van vroeger, en naarmate het verhaal vordert kom je stilaan meer te weten over dat verleden. 
Al van bij de eerste pagina's was ik ervan overtuigd dat dit geen doorsnee boek  was. Het is ongelooflijk knap geschreven, ik was echt onder de indruk van de stijl. Naarmate ik vorderde in het boek, verschoof mijn aandacht volledig naar de inhoud. De confrontatie met het lijden van de gekwelde Jude is bij momenten zo hard en bijna ondraaglijk dat ik even een leespauze moest inbouwen. Halfweg  het boek twijfelde ik of ik dit wel wilde verder lezen. Je denkt, nu kan het niet meer erger, en toch weet je, het ergste moet waarschijnlijk nog komen. 
Toch is niet alles kommer en kwel, want de kracht van het boek komt minstens evenzeer uit de beschrijving van heel bijzondere vriendschappen. 
Heb ik dit boek graag gelezen? Ja en neen dus.  Neen, omdat het geen pretje is ondergedompeld te worden in het gekwelde bestaan van Jude. Ja, omdat het zo ongelooflijk knap geschreven is, hoewel misschien een ietsje aan de lange kant. Het is een boek dat nog lang blijft nawerken. Een aanrader voor liefhebbers van zware kost.  

★★★★1/2


maandag 22 mei 2017

Wil - Jeroen Olyslaegers


Wil is het verhaal van  Wilfried Wils, politieman in Antwerpen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Op het eind van zijn leven kijkt hij terug naar die verwarrende periode waarin hij alles nog moest worden, dichter, echtgenoot, held of lafaard. Het is niet bepaald aangename, in de zin van vrolijke,  lectuur, daarvoor is de werkelijkheid die Olyslaegers beschrijft te cru. Dat wordt al duidelijk vanaf het eerste hoofdstuk, waarin Wils met zijn collega en toekomstige schoonbroer Lode opgevorderd wordt om zgn. arbeidsweigeraars - eufemisme voor 'joden' - te arresteren. Een niet zo fraaie bedoening, die mij helemaal terug catapulteerde naar een van de scènes uit het joods ghetto van Warschau in de film The pianist. Maar het is wel een prachtig portret van een jongeman gevangen tussen goed en kwaad en tegelijkertijd een indrukwekkende evocatie van het leven in een bezette stad. En dat serveert Olyslaegers in een taal die je echt in de ban houdt tot op de laatste bladzijden van de roman. Om kippenvel van te krijgen. 
Het vertelstandpunt van  deze roman  (oude, wat seniele, man kijkt terug en vertelt voor het nageslacht) brengt met zich mee dat je  alle andere personages ziet vanuit dat ene perspectief.  We zien hen vooral door hun daden, hun interactie met het hoofdpersonage. De enige expliciete diepgaande analyse is de  zelfanalyse van Wilfried Wils. En die is dubbel : scherp en cynisch soms en toch ook wat vergoelijkend, alsof Wils begrip vraagt voor zijn rol in de gebeurtenissen.   Bovendien zit er nog de filter op van een dementerende oude man, wiens herinneringen niet altijd stroken met de feiten.   Het is allemaal niet zo zwart-wit.    
Jeroen Olyslaegers won ondertussen met Wil de Fintro Literatuurprijs (van de vakjury én van de lezersjury). Een goede keuze, als je het mij vraagt. 

✭✭✭✭1/2

zaterdag 20 mei 2017

De ondergrondse spoorweg - Colson Whitehead

Vertaald door Harm Damsma & Niek Miedema
Uitgegeven bij Atlas Contact
352 blz.


Ik was toch wel benieuwd naar dat boek dat Obama op zijn lijstje van favoriete boeken had gezet. Een boek over de zwarte slavernij in Amerika. En ik was behoorlijk onder de indruk. Het verhaal leest aanvankelijk als het ontsnappingsverhaal van Cora, een jong slavenmeisje. Ze draagt al een hele rugzak nare ervaringen mee, als ze het uiteindelijk aandurft om  weg te lopen van de plantage waar een bijzonder sadistische  baas de plak zwaait.  
Het verhaal van de leefomstandigheden van de zwarte slaven in Amerika is op zich al hallucinant.  Whitehead maakt zijn lezers getuige van de gruwelijkste straffen  die de slaveneigenaars bedenken om hun zwarte werkvee eronder te houden.  Hij doet dat  schijnbaar zonder emotie en dramatiek,  bijna afstandelijk zelfs.  En die stijl werkt.  Je voelt  de empathie en het laat je niet onbewogen. Maar de sentimentaliteit à la Oom Tom is gelukkig ver weg. Daarbovenop komt nog het literaire spel met de vorm van de roman. Wat begint als het spannende verhaal van een ontsnapt slavenmeisje wordt met het trucje van de letterlijk genomen metafoor van de 'ondergrondse spoorweg' stilaan een ideeënroman, een existentiële reis door de staten van Amerika, waarbij thema's als racisme, discriminatie en eugenetica en identiteit een zeer actuele klank krijgen. Toch blijft Colson Whitehead de draad van het verhaal van Cora afwikkelen. 
Boeiende roman. 

★★★★

zaterdag 18 maart 2017

Het verhaal van het verloren kind - Elena Ferrante

Vertaald door Marieke van Laake
Uitgegeven bij Wereldbibliotheek
584 blz.



Het heeft wat geduurd voor ze er eindelijk was, de Nederlandse vertaling van het vierde deel van de Napolitaanse romans van Elena Ferrante. Maar in november van 2016 was het dan toch zo ver. En die extra tijd kwam mij wel zo goed uit. Wie mijn vorige blogberichten 
(http://gal-altijdeenboek.blogspot.be/2015/10/de-geniale-vriendin-of-de-napolitaanse.html) over Ferrante gelezen heeft, herinnert zich misschien dat ik bij deel 3 mijn enthousiasme over deze reeks wat kwijt was. 
Even de draad weer opnemen: Lila en Elena zijn nu volwassen vrouwen. Elena/Lenù is haar achtergrond ontgroeid en is een schrijfster geworden met een zeker succes. Haar huwelijk met Pietro is op de klippen gelopen en zij keert uiteindelijk met haar twee jonge dochters naar Napels terug. Lila daarentegen heeft nooit een voet buiten Napels, buiten 'de wijk' gezet. Ze leeft er samen met haar partner Enzo en haar zoon, Gennaro/Rino. Ze zwaait er de plak, en het is niet zo duidelijk of ze buiten of boven de niet altijd even propere praktijken staat waarop Napels teert. Nog steeds is de verhouding tussen de vriendinnen er een van afstoten en aantrekken, van rivaliteit en van solidariteit. En in diezelfde sfeer worden ze ook allebei weer zwanger. Lenù krijgt een dochtertje, Imma. De vader is Nino, de minnaar voor wie ze haar man verlaten heeft, en ooit de minnaar van Lila. Enkele weken later wordt Tina geboren, dochtertje van Lila en Enzo. Ferrante neemt zoals altijd ruimschoots de tijd om het sentimentele leven van haar hoofdpersonages uit de doeken te doen. En op de achtergrond is de wereld in verandering, en niet altijd in de goede zin. Italië kreunt onder een golf van geweld, de Rode Brigades, de ontvoering van Aldo Moro, de maffiamoorden. In Napels wordt de camorra steeds driester en de vuisten van de mannen zitten er nog steeds even los. 

Misschien is het wel omdat dit vierde deel zich weer bijna volledig in Napels afspeelt, dat ik weer helemaal in het verhaal gezogen ben. In de sociale heksenketel van deze groezelige maar fascinerende stad, valt de vreemde vriendschap tussen de twee vrouwen als een puzzelstukje op zijn plaats. Heerlijke leeservaring ook als het einde van deze roman, dat ik hier niet ga verklappen, weer aansluit bij die prachtige poppenscène uit het eerste deel. 
En zo eindig ik toch nog met veel bewondering voor deze grootse reeks van Napolitaanse romans. 
Ik word trouwens een beetje boos, als ik weer eens lees dat De geniale vriendin gaat over 'een typische vrouwenvriendschap'. Neen, dit is een romanreeks over een vriendschap, over twee vrouwen, over Napels, over verlies, over identiteit, over relaties, over moderniteit, over tradities, over ... alles eigenlijk. Dat is een compliment en tegelijk ook een zwak punt. Want het is daardoor ook wel zeer uitvoerig geworden, er had misschien best wel wat geschrapt kunnen worden. Tenminste zo verklaar ik mijn tijdelijke leesinzinking tijdens deel 3. Uiteindelijk geef ik de hele reeks zowel als Het verhaal van het verloren kind graag 4 sterren. Goed voor meer dan 1700 blz. leesplezier.


woensdag 8 maart 2017

De wereld volgens Garp - John Irving

Uitgegeven bij Corgi Book
569 blz.


Wat een heerlijk boek om lezen was dit,  toen al die eerste keer in 1983 en nu weer, nadat het al die jaren had staan verkommeren op een van mijn boekenplanken. Ik herinnerde me vooral het leesplezier en dat het iets met worstelen en met persoonlijke tragedies te maken had. Verder bleken mijn herinneringen nogal aangetast door de filmversie.  Het is dan ook een plot die bijna niet na te vertellen is. Toch een schamele poging: Garp is een jonge schrijver die al worstelend door het leven gaat, zowel letterlijk als figuurlijk. Hij moet het opnemen tegen de reputatie van zijn moeder, bekende feministe tegen wil en dank; tegen zijn obsessieve angst dat er iets met zijn geliefden zal gebeuren; tegen zijn libido, die zijn diepste angsten doet uitkomen. Ook het schrijven gaat na het succes van zijn debuutroman niet vanzelf. Naarmate zijn leven zich vult met herinneringen, droogt de verbeelding op. Alleen op de worstelmat - eerst als student, later als coach - voelt hij zich in zijn element. 
Het boek is tegelijkertijd grappig, terwijl het soms over zeer tragische gebeurtenissen gaat. Of om uit de roman te citeren: In the world according to Garp, an evening could be hilarious and the next morning could be murderous.  
Die bizarre mix van het tragische en het komische weet ik nog steeds te appreciëren.   Ik weet nu al dat ik heel binnenkort van dezelfde auteur ook Bidden wij voor Owen Meany en De regels van het ciderhuis ga herlezen. 

woensdag 28 december 2016

Tulpenliefde - Femke Roobol


Wist je dat er ook vrouwen schilderden in de Gouden Eeuw? Nou ja, er zullen er wel meer geschilderd hebben, maar daarom werd je nog niet toegelaten tot het schildersgilde. In Tulpenliefde lezen we het verhaal van Hester Falliaert, een jonge vrouw uit Haarlem die er alles voor over heeft om als schilder erkend te worden. Haar leven is bepaald geen sprookje. Maar wat een schitterende tijdsschets is dit geworden! De roman dompelt je onder in het alledaagse leven van een klein Hollands stadje, waar wel en wee wel heel dicht bij elkaar staan.  Er is de pest die iedereen, rijk en arm, zonder onderscheid treft. En er is die waanzinnige rijkdom door de speculatie met tulpenbollen. Echt, speculeren en financiële luchtbellen, onze tijd heeft er geen monopolie op. Hester Falliaert is een fictief personage, maar een van de nevenpersonages  is dat niet: Judith Leyster, Hesters vriendin in de roman, was het enige vrouwelijke lid van het Haarlemse schildersgilde en gezien haar schildertechniek waarschijnlijk een leerlinge van Frans Hals.  Werken van haar hangen in het Rijksmuseum van Amsterdam en in het Mauritshuis in Den Haag. Ik hou van zulke concrete details in een boek. Ze geven je meteen inspiratie voor je volgende citytrip en museumbezoek.  

★★★1/2

zaterdag 10 december 2016

Lara - Anna Pasternak

Lara en Anna Pasternak, de link naar  Dokter Zjivago van Boris Pasternak is vlug gelegd. Ik kan mij niet meer goed herinneren of ik ooit het boek gelezen heb, maar enkele scènes uit de romantische verfilming met Omar Shariff en Julie Christie zijn voor altijd op mijn netvlies gebrand.   In Lara schrijft Anna Pasternak het verhaal dat  erachter zit, dat van Olga Ivinskaja, minnares en literaire muze van haar oudoom Boris Pasternak.  De personages Joeri Zjivago en Lara zijn in grote mate gebaseerd op Boris en Olga. Het is een boeiend verhaal geworden,  waarin de werkelijkheid  heel wat minder romantisch blijkt dan de film. Hoewel Olga in de familie Pasternak persona non grata was,  wint Anna Pasternak het vertrouwen van Irina, Olga's dochter.  Ze krijgt zo inzage in vertrouwelijke documenten en dat zorgt voor een zeer authentiek relaas. 

De petite histoire van de auteur en zijn minnares is op zich al lezenswaard. Die is ook heel nauw verweven met de Russische politieke geschiedenis. Boris Pasternak verliet zijn eerste vrouw en kinderen voor een tweede vrouw, Zinaida.     Toen hij daarna Olga ontmoette, durfde hij niet meer scheiden en hield er hoogst ingewikkeld twee huishoudens op na. Vooral Olga heeft daarvoor het gelag moeten betalen. Het Sovjetregime was helemaal niet opgezet met de  roman die Pasternak aan het schrijven was. In Dokter Zjivago laat Pasternak zich namelijk kritisch uit over de gevolgen van de revolutie. Pasternak genoot echter een zekere mate van bescherming vanwege Stalin en werd in tegenstelling tot andere collega's relatief ongemoeid gelaten. Maar zijn vriendin Olga werd wel naar een werkkamp in Siberië gestuurd. Pasternak had haar hiervoor kunnen behoeden door met haar te trouwen, maar dat heeft hij nooit gedaan. Na de dood van Stalin wordt het conflict tussen Pasternak en de Sovjetautoriteiten steeds scherper. Hij krijgt geen toestemming zijn werk te publiceren. Uiteindelijk zal de Italiaanse uitgever Feltrinelli zijn werk in 1957 in vertaling publiceren.  Het wordt een internationale triomf maar tegelijk ook  het einde van zijn binnenlandse carrière.   In volle Koude Oorlog wordt Dokter Zjivago de speelbal van de twee grote machtsblokken, al helemaal zo als Pasternak voor zijn roman in 1958  de Nobelprijs wint. De Sovjetautoriteiten zijn woedend en zinnen op wraak. Aan Pasternak durven ze niet raken, maar na zijn dood in 1960 wordt Olga samen met haar dochter Irina weer naar Siberië gedeporteerd. Olga moet qua tragiek niet onderdoen voor haar fictieve tegenpool Lara. 

Ik ben eigenlijk een rasechte fictielezer, maar dit levensverhaal heeft mij bijzonder geboeid. En misschien lees ik binnenkort nog wel eens de nieuwe vertaling van Dokter Zjivago.  Hoewel, 't blijft natuurlijk een dikke turf ...

★★★1/2