★ heeft mij niet overtuigd
★★ niet slecht
★★★ goed
★★★★ een aanrader
★★★★★ een meesterwerkje

zondag 22 december 2013

Bedenkingen bij mijn leesjaar 2013


DE NUCHTERE FEITEN

57 boeken heb ik dit jaar uitgelezen.
Daarvan zijn er 29 tot in mijn blog geraakt. De overige 28 moesten het doen met een sterrenbeoordeling op Goodreads. Zalige site trouwens, die ook voor leuke statistiekjes zorgt.
Mijn sterrenbeoordeling zocht geen uitersten op: slechts 2 boeken kregen er vijf en 1 boek haalde maar 1 ster.  
Daarnaast heb ik ook 26 boeken weggelegd, niet uitgelezen. Het zou niet fair zijn die boeken maar meteen af te schrijven. Soms komt de keuze  uitlezen of wegleggen heel prozaïsch tot stand onder druk van de deadlines van bibliotheken of andere besognes. Of misschien stond mijn leesmuts toevallig niet goed?  In elk geval zijn het niet altijd de minsten die voor de bijl gingen, zoals een blik op het lijstje al snel aantoont.

DE PLANNEN VOOR 2014

Begin 2013 ging ik een leesuitdaging aan, ook alweer via Goodreads: ik zou 52 boeken uitlezen. Dat heb ik moeiteloos gehaald. Ik  zou in de verleiding kunnen komen om de lat voor 2014 hoger te leggen. Maar dat ga ik niet doen. Het hoeft niet meer te zijn.
Wat ik nog het meeste mis, is feedback. Die is er zelden, en als ze er is, komt ze  meestal via populaire communities zoals Facebook of Goodreads.
Dat doet mij denken dat een blog misschien toch niet het beste middel is om mensen aan te spreken. Een pagina maken op Facebook dan? Ik heb er al een in de steigers staan, maar ik aarzel nog … 
Andere voornemens?  Mijn leeslijstje afwerken i.p.v. er telkens weer nieuwe titels bij te zetten, had ik eerst gedacht, maar bij nader inzien lijkt  me dat geen goed idee: zolang er leeslijstjes zijn is er leven! Leve 2014!

Oorlog en terpentijn – Stefan Hertmans


Uitgegeven bij De Bezige Bij
336 blz.

In Oorlog en terpentijn gaat Stefan Hertmans aan de slag met de dagboeken van zijn overleden grootvader. Nog voor hij dertig was had Urbain Martien al zijn portie menselijke miserie gehad, van een armoedige jeugd in een arbeidersgezin in het Gentse, de vroege dood van zijn vader, tot de Eerste Wereldoorlog en vlak daarna de dood van zijn eerste geliefde.   
De stilist en essayist Hertmans zet die verhaalstof meesterlijk naar zijn hand. Zo wordt Oorlog en terpentijn een boek met een dubbele insteek. Er is  de authentieke getuigenis van de grootvader, op zich al  een uniek document. En er is de reflectie van de schrijver-kleinzoon.
Ik was vrijwel meteen verkocht. Dat begon al bij de titel. Je kan niet anders dan denken aan die andere grote klassieker, Oorlog en vrede. In een interview (zie link) geeft Hertmans zelf interessante duiding: de gekwetste kunstenaar die vrede zocht in zijn schilderen. Mooie metafoor. 
Er zijn weinig boeken die ik meer dan een keer lees. Voor Oorlog en terpentijn maak ik graag een uitzondering.  En om op de vraag van een recensent te antwoorden: ja, hij mag gerust naast Godenslaap van Erwin Mortier en Post voor mevrouw Bromley van Stefan Brijs staan. Een schitterend boek om mijn leesjaar mee te eindigen!

★★★★★

http://www.knack.be/nieuws/boeken/vlaanderen-mag-blij-zijn-met-de-banaliteit-die-er-vandaag-heerst-stefan-hertmans/article-reportage-104149.html

donderdag 14 november 2013

Het puttertje - Donna Tartt


Vertaald door Sjaak de Jong, Paul van der Lecq, Arjaan van Nimwegen 
Uitgegeven bij Anthos
928 blz.


Wat zit er achter de scheur op de cover? Een schilderij van de 17de-eeuwse Delftse meester Carel Fabritius, waarop een distelvink of putter staat. Voor mij, duidelijk geen groot vogelkenner, is daarmee ook het aanvankelijke mysterie van de titel opgelost. 
Het schilderij is een buitenbeentje in zijn tijd: heel sober en klein, helemaal geen barokke compositie. Toch maakt het indruk : de eenzame distelvink met een bijna onooglijk kettinkje vastgeketend tegen een kale wand, zijn vlucht voor altijd gefnuikt. 

Voor de jonge Theodore Decker, het hoofdpersonage van deze roman, is het schilderij een houvast na een traumatische ervaring in zijn jeugd. Dertien is hij als zijn moeder omkomt bij een  bomaanslag op een New Yorks museum. Hijzelf blijft bij mirakel ongedeerd. Nou ja, ongedeerd. De tragische gebeurtenis blijft hem achtervolgen en bepaalt zijn lot, zijn keuzes, zijn vriendschappen. Zijn band met het doek is obsessioneel en zal uiteindelijk leiden tot de thrillerachtige toestanden waarmee het boek begint.  Veertien jaar na datum vinden we een gekwelde Theo terug in een hotelkamer in Amsterdam, compleet in de war en bang om ontmaskerd te worden in een moordzaak.  

Misschien doet deze zeer summiere samenvatting geen recht aan de ingewikkelde plot,  maar het zou zonde zijn de pret te bederven voor al wie aan dit lange leesavontuur begint.   Als je  deze turf van 928 pagina's met succes wil afmaken, kan je  spoilers missen als kiespijn. 
Je wordt uiteindelijk ook rijkelijk beloond voor je inspanning. De scènes in het museum na de aanslag, de vreemde vriendschap met leeftijdgenoot Boris, in vele opzichten een lotgenoot, de loodzware druk van vermeende schuld die op Theo rust, zijn kennismaking met de wondere wereld van het kunstantiquariaat en de dunne lijn tussen vervalsing en restauratie, zijn onmogelijke liefde voor Pippa, zelf een slachtoffer van de aanslag … , het is een ongelooflijk rijk boek.
Coming-of-ageroman, thriller, psychologische roman, het is alles-in-één. En hoe bizar de personages en hun omstandigheden ook lijken, naarmate de roman naar zijn eindpunt gaat, blijkt het allemaal nog te kloppen ook, tot en met de keuze van het schilderij. Hoedje af voor de geniale constructie!

Het was lang geleden dat ik nog eens echt in de ban was van een literair boek. Donna Tartt – vooral bekend van het cultboek De verborgen geschiedenis - heeft dat weer eens voor mekaar gekregen.  
Is het dan perfect? Neen, daarvoor is het net iets te uitgesponnen. De hele zwendel waar Theo en het schilderij in terechtkomen had wat mij betreft best wat korter gekund. Daarom geef ik Het puttertje net geen vijf sterren.

★★★★1/2

vrijdag 27 september 2013

Het Romanov mysterie - Glenn Meade


Vertaald door Roelof Posthuma

Uitgegeven bij Kok

464 blz.


Het Romanov mysterie van Glenn Meade is één grote flashback naar de periode van de Russische revolutie.  Een van de bloedige ontsporingen van deze revolutie was de massamoord op  de  tsaar en zijn hele gezin. Glenn Meade maakt er een fictief verhaal van, over hoe de jongste dochter Anastasia misschien de dodendans  ontsprongen is. Verhalen over een internationaal gesteunde reddingsoperatie doen de ronde. Rond dat mysterie is deze roman gebouwd. 
De hele roman door had ik het  beeld van de Russische tsarenfamilie voor mij: tsaar Nicholas en zijn vrouw, hun 4 mooie dochters en de ziekelijke Aleksei, in een van de vele statige poses in betere tijden. Dergelijke foto’s zijn zo bekend geraakt dat je ze moeiteloos oproept bij de lectuur van deze roman. Het beeld van de zorgzame familievader lijkt niet te rijmen met zijn reputatie als wrede heerser. De auteur speelt dat dubbele voortdurend uit in zijn verhaal.  Hoe  gruwelijk de daden van de rode revolutionairen ook zijn, je kan hun woede tot op zekere hoogte begrijpen, als je weet wat ze te verduren hadden onder het tsaristische bewind. Tegelijkertijd  wordt de tsaar niet de absolute slechterik, omdat dat beeld wordt bijgesteld door het perspectief van  bijvoorbeeld zijn jongste dochter.  Geen enkel partij had in deze woelige tijden trouwens het monopolie op wreedheden.
Toch is Het Romanov mysterie op de eerste plaats een (historische) avonturenroman.  Spanning is de belangrijkste troef van deze roman. Dat in combinatie  met de achtergrond van het bloedige conflict tussen Rood en Wit na de Oktoberrevolutie van 1917 in Rusland kon mij wel boeien. Ik denk dat hier ook materiaal voor een film inzit.
Echte psychologische diepgang moet je echter niet verwachten. Van de meeste personages zijn de politieke gedragingen vrij goed gemotiveerd, maar hun romantische demarches nogal voorspelbaar. Ook de link tussen heden en verleden vond ik minder geslaagd. Het ik-personage uit het heden kan niet op tegen de kleurrijke personages uit het verleden.
Slotsom: goeie lectuur voor wie houdt van een spannende roman in een historisch decor. Maar voor het betere werk grijp je beter naar The House of Special Purpose van John Boyne, vertaald in het Nederlands als Het winterpaleis. (zie eerdere bespreking van 17 september 2010)
★★★☆☆

zondag 22 september 2013

De thuiskomst – Anna Enquist


Dwarsligger®
627 blz.










Voor dit boek heeft Anna Enquist zich gebaseerd op het leven van James Cook, Britse ontdekkingsreiziger en cartograaf uit de 18de eeuw. Maar hoewel de maritieme avonturen van Cook de roman uiteraard kleuren, is De thuiskomst toch vooral interessant omdat hij geschreven is vanuit het standpunt van Elizabeth, Cook’s vrouw. Met heel veel empathie laat Enquist ons meekijken in het leven van Elizabeth, die een groot deel van haar leven alleen doorbrengt terwijl haar man op zeereis is, dikwijls voor jaren aan een stuk. Ondertussen worden kinderen geboren en begraven. De thuiskomst is zowel een historische als een psychologische roman. Vooral dat laatste aspect heeft mij overtuigd.
★★★1/2

vrijdag 20 september 2013

Wolf Hall & Het boek Henry – Hilary Mantel


Vertaald door Ineke Willems
Uitgegeven bij Signatuur
672 blz.


De Tudors hebben al veel theater- en filmmakers geïnspireerd. Toch is de centrale held van deze historische roman niet echt Henry VIII, maar wel zijn naaste medewerker Thomas Cromwell. In Wolf Hall zie je van dichtbij hoe Henry zijn eerste vrouw opzij zet om te kunnen trouwen met Anne Boleyn. Hij moet en zal een mannelijke troonopvolger krijgen. Als dat ook met Anne niet lijkt te lukken, voel je op het eind van de roman de wolken samenpakken boven de Boleyns. Daarmee verklap ik nauwelijks iets, want iedereen die een beetje zijn geschiedenis kent, weet wel hoe het met  ‘la Ana’ afloopt.
Mantel laat ons de hele geschiedenis zien door de ogen van Cromwell, de architect van Henry’s plannen.  Hij moet Henry’s wensen en ambities betonneren in wetten en decreten, hij stuurt ook de hervorming van de Kerk en sluist de kerkelijke inkomsten door naar Henry en de staat.  Zijn zakelijke beslissingen laten geen ruimte voor veel scrupules. Geen wonder dat de man vijanden heeft. Toch is het beeld dat we van hem krijgen wonderlijk menselijk gebleven. Naast de intriges en manipulaties aan het hof heeft de man ook een privé-leven, dat het andere - minder koninklijke - Engeland oproept. En dat maakt van Wolf Hall een boeiende historische roman die veel inzicht biedt in deze turbulente tijden, waar mannen als Calvijn en Luther steeds meer aanhang krijgen.
Zeggen dat deze roman zeer vlot leestis wat te veel gezegd. Het feit dat Hilary Mantel consequent naar Cromwell verwijst als ‘hij’ maakt het soms verwarrend. De lijst van de personages is bovendien pagina's lang. Maar in elk geval slaagt ze erin om goed te verbergen hoeveel achtergrondresearch aan dit werk moet voorafgegaan zijn. De lezer wordt daar niet nodeloos mee geconfronteerd. Het verhaal blijft overeind, en dat heeft alles te maken met de aandacht voor de psychologie van de personages. Voor wie geïnteresseerd is in het Tudor-tijdperk is dit echt een aanrader.
★★★1/2


Het boek Henry Hilary Mantel       
Vertaald door Ineke Willems
Uitgegeven bij Signatuur

384 blz.

Het boek Henry (Bring up the Bodies) is het tweede deel van de trilogie van Hilary Mantel over de rol van Thomas Cromwell aan het Tudor-hof.
Het beschrijft de val van Anne Boleyn, die  er maar niet in slaagt Henry de  felbegeerde mannelijke troonopvolger te geven. Hoewel Boleyn zelf geen beginnelinge was in het intrigeren en konkelfoezen, moet ze toch de duimen leggen voor de geruchtenstroom die haar uiteindelijk op het schavot brengt. Ook nu is Thomas Cromwell de architect van Henry’s plannen. Hoe meer hij zich in de gunst van de koning werkt, hoe kwetsbaarder zijn positie wordt. Daar is hij zich goed van bewust. In die sfeer eindigt deel 2.
Ik vond dit deel beter geslaagd dan het eerste. Misschien omdat je in dit tweede deel al vertrouwd bent met de meeste personages.  De auteur heeft nu de handen vrij om het karakter van Thomas Cromwell goed uit te werken.  Hij lijkt zo zeker van zichzelf. Koel gaat hij stap voor stap op zijn doel af,  ook over lijken als dat moet. En toch zie je soms de barstjes in zijn pantser, de twijfel die hem soms bekruipt, de kwetsbaarheid van een man die alom gevreesd is en maar weinig echte vrienden heeft.  De ondergang van Anne Boleyn wordt hier op een geloofwaardige manier verbeeld. Verbeeld, want van het eigenlijke proces tegen Henry's tweede vrouw zijn geen transcripties bewaard. 
Dit is geen makkelijke lectuur, maar wel zo boeiend dat ik al uitkijk naar deel 3.
★★★★☆


maandag 19 augustus 2013

Vader - Karl Ove Knausgård


Vertaald door Marianne Molenaar
Uitgegeven bij De Geus
445 blz.


Gemengde leeservaring! Vader is het eerste deel van het autobiografische Mijn strijd van de Noorse auteur Karl Ove Knausgård. Het is ondertussen een echte bestseller geworden. 

Ik was onder de indruk van de manier waarop Knausgård de moeizame relatie met zijn vader uit de doeken deed. Al is 'uit de doeken doen' niet het juiste woord, je moet veel tussen de regels door vermoeden. De auteur geeft wijdlopig verslag van zijn jeugd, met heel veel zin voor detail en schijnbaar zonder pointe. En toch is het beeld van de vader en de hunkering naar liefde en erkenning heel sterk voelbaar, hoewel hij over de verhouding met zijn vader niet rechtstreeks  spreekt. Zijn eigen ervaringen met zijn vader bepalen ook hoe hij later als jonge vader bewust anders met zijn eigen kinderen omgaat. De goedbedoelde pogingen, de machteloosheid soms, de onzekerheid, het is allemaal zeer herkenbaar en het maakt dat de essentie van Vader je voor altijd bijblijft. Tegelijkertijd worstelt de auteur ook met zijn schrijverschap, en zijn filosofische beschouwingen over 'echte' literatuur konden mij veel minder bekoren.
★★★☆☆

dinsdag 13 augustus 2013

Schemerspel – Arnaldur Indriðason

Vertaald door Adriaan Faber
Uitgegeven bij Querido
376 blz.

Indriðason kennen we als de auteur die IJsland op de thrillerkaart zette met een reeks romans rond de stugge en melancholische rechercheur Erlendur. Deze roman is eigenlijk een soort prequel op de Erlendur-romans. In Schemerspel speelt zijn voorganger en mentor Marion Briem de hoofdrol. De zaak gaat dan ook terug tot in 1972, wanneer in Reykjavik het schaaktornooi  tussen de Amerikaan Bobby Fischer en de Rus Spassky plaatsvindt. De Koude Oorlog is op zijn hoogtepunt en de spanning is te snijden. Tegen de achtergrond van dat mega-evenement wordt een scholier doodgestoken in een oude  bioscoop. Wat is het verband?
Met die verrassende insteek begint de roman.  Bijna onmiddellijk springt de auteur ook terug naar Marions penibele jeugd, gedeeltelijk doorgebracht in een Deens sanatorium. De vooroorlogse behandeling van tbc was bepaald geen pretje en de ervaring heeft Marions karakter mee bepaald. Boeiend in elk geval. Indriðason stelt zich nooit tevreden met oppervlakkige karakterschetsen, en dat is in Schemerspel niet anders.  Indriðason gaat daarin behoorlijk ver. Met ijzeren discipline – zijn stijl is toch al franjeloos – slaagt hij erin om in de flashbacks naar Marions kindertijd tot meer dan halfweg de roman consequent van ‘het kind’ te spreken.  Geen hij of zij, geen zijn of haar. Dat samen met een terloopse opmerking over het androgyne uiterlijk van Marion houdt je op de achtergrond van je lezersbewustzijn bezig.
Jammer genoeg  raakt de eerste plot, die van de thriller, daardoor wat op de achtergrond. Zoals de  schakers bedachtzaam en traag hun strategie uitvoeren, zo spelen ook de grootmachten hun eigen, weliswaar dodelijkere, spel. Ik hou wel van een thriller met een ietsje meer, maar Schemerspel is misschien toch iets te traag om een steengoede thriller te zijn.
★★★☆☆

donderdag 8 augustus 2013

En uit de bergen kwam de echo – Khaled Hosseini


Vertaald door W. Hansen
Uitgegeven bij De Bezige Bij
416 blz

Even dacht ik, niet weer een Hosseini!  Ik heb De vliegeraar zeer graag gelezen, maar was al veel minder enthousiast over Duizend zonnen. De geschapen verwachting kan dodelijk zijn, dat heb je wel meer bij auteurs met bestsellerstatus. Alsof  elk nieuw boek niet anders dan een meesterwerk kan worden. Met deze ingesteldheid ben ik aan deze roman begonnen en het eerste hoofdstuk leek me nog gelijk te geven ook: wat voorspelbaar,  te duidelijk een verwijzing naar het verdere verloop. Tot ik mij ongeveer halfweg de roman realiseerde dat mijn scepsis verdwenen was. Hosseini had mij helemaal in zijn verhaal gezogen. Zoals in zijn vorig werk is ook hier Afghanistan met zijn dramatische geschiedenis de achtergrond van het gebeuren. Het boek heeft vele verhaallijnen, die allemaal samenkomen rond Pari, die als driejarig meisje door haar ouders verkocht werd aan vrienden van haar oom. Dat zorgt zeker voor veel epische stof, maar houdt ook een risico in. De roman verliest toch wat focus naar het einde toe.  Hosseini bewandelt misschien wel te veel zijpaden.  Zijn verteltalent en de thematiek redden het boek nog wel, maar het is zeker niet perfect.

★★★☆☆

dinsdag 23 juli 2013

De vijand van mijn vader – Almudena Grandes


Vertaald door Mia Buursma
Uitgegeven bij Signatuur
400 blz

Spanje 1947. In Europa is het fascisme tot staan gebracht, maar in Spanje blijft Franco aan de macht tot halfweg de jaren 70. Dat zijn feiten die je wel weet uit de geschiedenislessen, maar als je erover leest in een roman met een jongetje van negen in de hoofdrol krijgt het verleden een heel persoonlijk gezicht. 
Nino groeit op in een bijzondere omgeving : omdat zijn vader   guardia civil is,  woont hij in de kazerne, samen met de andere  gezinnen van de ‘rijkswachters’. De jonge Nino en zijn zusjes horen en zien dingen die een kind niet zou moeten zien. Hoewel de burgeroorlog  officieel gedaan is, blijft hij in de bergen van Zuid-Spanje maar doorgaan. De guardia civil maakt er nog steeds intensief jacht op de ‘rooien’ en het gaat er bepaald niet zachtzinnig aan toe.  
Nino is dan ook het liefst buiten, weg van het dorp. Zo leert hij Pepe de Portugees kennen, een vreemdeling uit het niets opgedoken, met wie hij zalige zomerdagen beleeft, vissend en luierend in de heuvels rond het dorp. Zijn vriendschap is voor de jonge Nino heel belangrijk, net als zijn ‘lessen dactylografie’ in het huis van de Blonde, een nest van linkse vrouwen.  Hij komt er in contact met boeken, wordt een fervent lezer van Jules Verne en krijgt een nieuwe kijk op de wereld rondom zich.
Spannend wordt het als Nino moet kiezen, want de vijanden van zijn vader zijn niet altijd zijn vijanden.
Van Almudena Grandes las ik al eerder Het ijzige hart, ook al over dat onverwerkte Spaanse verleden. En Grandes is lang niet de enige auteur die de deuren naar het verleden openzet: er is ook Jaume Cabré met De stemmen van de Pamano*, C.J. Samson met Winter in Madrid*, Maria Duenas met Het geluid van de nacht  Mag er eindelijk gepraat worden over een stuk geschiedenis dat  de Spaanse maatschappij tot  vandaag verdeelt?
Authentiek en nergens melodramatisch : een overtuigende historische roman van de betere soort.

★★★★

* Van deze boeken kun je een bespreking lezen in mijn blogartikel van 30 september 2011.

vrijdag 19 juli 2013

De Q-reeks van Jussi Adler-Olsen



Het Marco-effect, Serie Q#5
 
Vertaald door Kor de Vries
Uitgegeven bij Prometheus
  

Hoe doen ze het toch, Denen en Scandinaven tout court. Borgen, The Killing, Millennium ... elke keer lijkt het wel een schot in de roos.  Jussi Adler-Olsen moet niet onderdoen. De (voorlopig) 5 delen van zijn Q-reeks hebben allemaal internationale bestsellerstatus. En wees gerust, geen  hype-toestanden, geen  gebakken lucht!
Centrale figuur is Carl Mørck, hoofd van de Kopenhaagse afdeling Q, die zich met onopgeloste zaken moet bezighouden. Mørck, op zich al mans genoeg om de show te stelen, wordt omringd door een excentriek team van medewerkers. Dat zorgt voor wat humor in een reeks die je verder stijf doet staan van spanning.
Een tip? Lees ze niet alle vijf na elkaar. Laat je van je sokken blazen door deel 1 & 2 en neem dan een adempauze! Zo krijgt elk deel de portie enthousiasme waar het volgens mij recht op heeft. Mijn favoriet is het voorlopig laatste deel van de reeks. De plot van het Marco-effect laat de duistere kant van de maatschappij zeer goed uitkomen en dat zijn volgens mij de beste thrillers.  Ik had een nogal geïdealiseerd beeld van de Deense samenleving en dat heeft toch wel een deukje gekregen.  
Wil je meer weten over de plot? Klik dan op de links van de titels.
Leesplezier verzekerd!

★★★★


maandag 17 juni 2013

Ana Mladiç – Clara Usón

-->Vertaald door Elvira Veenings
Uitgegeven bij Signatuur

384 blz
 




Ratko Mladiç werd als een van de laatste Servische generaals uit de Joegoslavië-oorlogen in 2011 gearresteerd op beschuldiging van oorlogsmisdaden. Het verhaal van deze vuile oorlog op het einde van de vorige eeuw – zijn er andere trouwens? – wordt opgehangen aan het gedeeltelijk fictieve verhaal van Ana Mladiç, zijn dochter.

Net voor ze zou afstuderen in 1994 pleegt Ana zelfmoord bij haar thuis in Belgrado . Als Ratko in 2011 naar Den Haag wordt overgebracht, vraagt hij om nog even bij het graf van zijn dochter te mogen passeren. Het wordt hem toegestaan. Tot zover de feiten.

Waarom stapt Ana uit het leven? En waarom doet ze dat met het lievelingspistool van haar vader? Heeft het te maken met iets wat in Moskou op een uitstapje met vrienden gebeurd is? Is er een verband met een ontluisterend artikel over haar vader in een toonaangevende krant? Wat doet het met je als je de dochter van Ratko Mladiç bent, oorlogsheld of misdadiger, afhankelijk van de kant van waaruit je kijkt. Aan het woord zijn Ana zelf, in Moskou en later terug in Belgrado en Danilo uit Sarajevo. Vanuit die invalshoek laat Clara Usón het hele spectrum van bevolkingsgroepen en overtuigingen passeren die de Balkan tekenen. Je ziet hoe weerloos multiculturele vriendschappen en buurtweefsels zijn tegen oorlogspropaganda en ultranationalisme.

Ik zal niet beweren dat ik de Joegoslavië-oorlogen nu volledig begrijp, maar het boek heeft alvast wat inzichten gebracht. Het blijft uiteraard een roman, maar dan wel een die hout snijdt. Boeiend vond ik de evolutie die de dochter doormaakt: geprangd tussen liefde en bewondering voor haar vader en de twijfel als haar vrienden en de buitenwereld haar wereldbeeld aan het wankelen brengen. Samen met Non chiedere perché van Franco Di Mare (bespreking volgt later) en Ter wereld gekomen van Margaret Mazzantini (besproken op 31 okt. 2011) het begin van een mooi lijstje Balkanliteratuur.


★★★★



woensdag 5 juni 2013

Wit als melk, rood als bloed – Alessandro d’Avenia

Vertaald door Manon Smits
Uitgegeven bij Cargo
254 blz

Ontroerende roman over een Italiaanse puber die verliefd is op de roodharige Beatrice. Zijn liefde lijkt geen kans te hebben tot het noodlot toeslaat en Beatrice ernstig ziek wordt. Voor de jonge Leo  voelt het echt alsof zijn wereld instort, maar tegelijkertijd wordt hij ook volwassener. Misschien soms wat voorspelbaar, maar de leefwereld van de adolescent wordt vrij authentiek en met veel sympathie weergegeven. Ik hield wel van het spel met de kleuren wit en rood.
★★★☆☆

maandag 3 juni 2013

Anna Karenina – Tolstoj

Wat is het moeilijk om een klassieker als Anna Karenina tot zijn recht te laten komen in een korte bespreking! Toch een poging. 
Eerst en vooral is dit zo’n roman waarvan de openingszin geniaal is. “Alle gelukkige gezinnen lijken op elkaar, elk ongelukkig gezin is ongelukkig op zijn eigen wijze”. En om (problematische) relaties draait deze roman. Er is op de voorgrond Anna Karenina die haar levenloze/liefdeloze huwelijk met de oerdegelijke maar al even saaie ambtenaar Aleksej Karenin ruilt voor een gepassioneerde relatie met de militair Vronsky. De prijs die ze daarvoor betaalt is hoog. Ook Dolly, getrouwd met Anna’s losbol van een broer Stepan, droomt er wel eens van om uit haar huwelijk te stappen. En dan is er nog Kitty, Dolly’s jongere zus, die trouwt met Levin, idealist en grootgrondbezitter op het platteland, rusteloos op zoek naar de zin van zijn bestaan. 
Stof genoeg voor de auteur, die de gevoelens en motieven van zijn personages observeert en fileert met een scherpte die hen ook voor de hedendaagse lezer heel herkenbaar maken. Dat is voor mij de grote kracht van deze roman. 
Minstens even scherp is Tolstoj voor de maatschappij van zijn tijd, waarin de hypocrisie hoogtij viert, zeker in de aristocratische klasse. 
Verder voel je het oude Rusland kraken onder de invloed van nieuwe ideeën. Vooral de hoofdstukken die Levin aan het woord laten zijn al de voorbode van het nieuwe revolutionaire Rusland. Die hoofdstukken zijn misschien wel het moeilijkst te verteren. En daarom ben ik een beetje terughoudend geweest in mijn sterrenwaardering: niet zo veel lezers kunnen nog het geduld opbrengen om deze dikke pil van a tot z te lezen. ‘Veel’ leesplezier dus, maar een aanrader durf ik hem net niet te noemen. 
De recente filmbewerking van Joe Wright (2012) is dan ook een schitterend alternatief: de zeer theatrale scenografie is volgens mij de perfecte metafoor voor de schone schijn van het leven in de  high society van Sint-Petersburg op het eind van de 19de eeuw. Voor de uitdieping van de emoties moet je dan weer, wat had je gedacht, bij het boek zijn.

★★★1/2

woensdag 8 mei 2013

La Superba – Ilja Leonard Pfeijffer


Uitgegeven bij De Arbeiderspers  
360 blz.


La Superba. De bijnaam van de Italiaanse havenstad Genua en meteen ook de titel van de nieuwste roman van Ilja Leonard Pfeijffer.  La Superba is dan ook een soort liefdesverklaring van de schrijver aan de stad waar hij nu al een tijdje woont. Een liefdesverklaring met de nodige weerhaakjes, want Genua is geen makkelijke minnares. A Zena a prende ma non a rende, is een oud spreekwoord. Genua neemt maar geeft niets terug.
De roman speelt zich dan ook hoofdzakelijk af in de onderbuik van Genua, de morsige steegjes van de havenwijk, waar toeristen zich zelden wagen, al zeker niet na zonsondergang.  Tussen kunstenaars, travestieten, Afrikaanse handelaars, illegalen en hoertjes zoekt Ilja Leonardo zich een plaats onder de zon. Terwijl hij hard zijn best doet om  erbij te horen, raakt hij geobsedeerd door ‘het mooiste meisje van Genua’. Dat levert een aantal expliciet pikante avonturen op, door Pfeijffer in de hem eigen stijl zeer plastisch in beeld gebracht.
Toch is het vooral het immigratie-thema dat mij van deze roman zal bijblijven. Zijn eigen positie van luxe-immigrant staat in schril contrast met die van arme sloebers zoals de rozenverkoper Djibi.  Het relaas van diens bewogen overtocht vanuit Senegal vormt een schitterend mini-verhaal binnen deze roman en episodes als deze zorgen ervoor dat La Superba een  roman is geworden die vlot leest.
Toch is het met zijn vele laagjes ook een complexe roman. Pfeijffer deconstrueert voortdurend zijn eigen roman en speelt een eigenzinnig spel met zijn personages. Zelfs zijn personages  leven in hun fantasie. Het is dan ook geen toeval dat Leonardo zijn ‘mooiste meisje’ ontmoet in de Bar van de Spiegels. Niets is wat het lijkt.  
Er zit dus wel voor elk wat wils in deze roman, en daardoor misschien ook wel altijd iets dat je als lezer zal tegenstaan. Zo ergerde ik mij na een tijdje wel aan enkele metaforen die iets te veel terugkeerden. Toch is La Superba niet eens zo barok als we dat van Pfeijffer gewoon zijn. Een leeservaring dus voor wie een roman niet perse eenduidig hoeft te zijn.
★★★★☆