★ heeft mij niet overtuigd
★★ niet slecht
★★★ goed
★★★★ een aanrader
★★★★★ een meesterwerkje

vrijdag 30 december 2011

Eindejaarslijstje 2011

Van alle boeken die een tijdje op mijn nachtkastje vertoefd hebben, hebben er dit jaar 46 mijn blog gehaald. Dat is best veel, en van die 46 zijn er 17 terechtgekomen in de categorieën 4 en 5 sterren.
Ik zet ze nog even op een rijtje. De uitgebreidere bespreking vind je terug via het blogarchief.

✮✮✮✮✮ 

1. Gestameld liedboek – Erwin Mortier (november)

2. Het Mussolinikanaaal – Antonio Pennacchi (juli)



★★★★

3. Staal – Silvia Avallone (december)

4. De verzonken jongen – Jan Vantoortelboom (oktober)

5. De stemmen van de Pamano – Jaume Cabré (september)

6. De stad der blinden – José Saramago (september)

7. Norwegian wood – Haruki Murakami (juli)

8. De jongen in de gestreepte pyjama –John Boyne (juni)

9. De 100-jarige man die uit het raam klom en verdween – Jonas Jonasson  

    (mei)

10. Sprakeloos – Tom Lanoye (mei)

11. Spaar de spotvogel – Harper Lee (april)

12. Bonita Avenue – Peter Buwalda (april)

13. Het sprookje van de laatste gedachte – Edward Hilsenrath (april)

14. Dat was het dan – Lionel Shriver (februari)

15. Vaslav – Arthur Japin (februari)

16. Het diner – Herman Koch (januari)

17. Mijn broer de enige zoon – Stéphane Audeguy (januari)




 

Neem ook eens een kijkje op 
https://www.facebook.com/media/set/?set=a.110364052351272.16136.100001330325952&type=1&l=9219d401b3

Je hebt hier zelf geen Facebook-account voor nodig. 












woensdag 28 december 2011

De vroolijke tocht – Cyriel Buysse


Sinds ik wat aan het experimenteren ben met mijn e-reader, verloopt mijn leesparcours wat eigenzinniger. Zo kwam ik, geïnspireerd door het gelijknamige radioprogramma van Michiel Hendryckx, uit bij De vroolijke tocht van Cyriel Buysse.
In oktober 1911 maakte Buysse in het gezelschap van drie dames een autotocht door Frankrijk. Met veel enthousiasme beschrijft hij hoe ‘de automobiel’ hem tot in het kleinste dorpje brengt. Een nieuw soort toerisme is geboren en Buysse geniet met volle teugen, en dat voel je.
Misschien is de wijdlopigheid van zijn beschrijvingen wel wat wennen voor de lezer van vandaag.  Mij hinderde dat nauwelijks, het deed me denken  aan mijn eigen eerste reisindrukken van Frankrijk, toen alles nog met een overweldigende frisheid op mij afkwam, nog niet afgesleten door te veel déja-vu’s’. De fascinatie én monotonie van de landschappen van Bourgogne, de onweerstaanbare Pyreneeën in het zuiden, de kleuren van de Provence, de loodzware hitte van de garrigues en het maquis van de Corbières, ‘le vin, le pain et le Boursin’… Frankrijk was het eerste land dat we als toerist wat beter leerden kennen en Buysse raakte bij mij dus zeker een gevoelige snaar. Ik was ook aangenaam verrast dat een tekst van het begin van de vorige eeuw nog zo goed werkte.
Ik las De vroolijke tocht op mijn e-reader. Je kan de tekst gratis downloaden via allerlei sites. Wie toch zweert bij het gedrukte exemplaar hoeft niet te wanhopen. Het werk is onlangs opnieuw uitgegeven door Lannoo naar aanleiding van een radioprogramma van fotograaf-reporter Michiel Hendryckx voor Klara. Hendryckx doet precies honderd jaar later de tocht van Buysse nog eens over. In de nieuwe uitgave is de spelling geactualiseerd. Bovendien krijg je de cd’s van het radioprogramma erbij!
✮✮✮✩✩

dinsdag 20 december 2011

Vossenblond – Rascha Peper


Uitgegeven bij Querido 
 
255 blz.

Een liefdesroman met een klassiek thema:  man wordt verliefd op zijn escortgirl en wil haar zo snel mogelijk ‘uit het leven’ halen. Maar de jonge vrouw heeft zo haar eigen agenda. Het leven van Walter, die van beroep botten ontleedt bij archeologische vondsten, davert op zijn grondvesten. Wordt Vera zijn ‘femme fatale’? 

De roman leest vlot, zoals we dat van eerder werk van Peper (o.a. Oesters, Dooi en Wie scheep gaat) gewend zijn. De beroepsbezigheden van het hoofdpersonage leggen als vanzelf een link naar het thema van vergankelijkheid en dood. Liefde en dood,  je had niet anders verwacht.  Echt beklijvende beelden levert het niet op. Gedachten en reflecties die  er een beetje uitspringen, worden meteen ook uitgesponnen en daarmee dood verklaard. Ik mis hier toch wel de poëtische zegging van haar vroegere werk. De intermezzo’s vanuit het standpunt van de hond klinken dan juist wel heel verfrissend en dikwijls nog grappig ook.

Een niet onaardig tussendoortje, maar zeker geen aanrader.
✮✮✫✫✫   

zondag 11 december 2011

Staal – Silvia Avallone

Vertaald door Manon Smits
Uitgeverij: De Bezige Bij, Amsterdam 

352 blz.

Twee meisjes op het strand. Klinkt idyllisch. Alleen, het strand is in Piombino, een klein Italiaans dorpje met zicht op het droomeiland Elba. En daarmee stopt de idylle, want behalve de staalfabrieken is er niets te beleven en het strand ligt er vol aangespoeld afval, roestige buizen … De meisjes wonen in de via Stalingrado, aan de ene kant het strand, aan de andere kant de huurflats, met zijn urinestank binnen en druggebruikers buiten. Alles ademt er dezelfde troosteloosheid uit. Tegen die achtergrond spelen de pubers Anna en Francesca hun niet altijd even onschuldige spelletjes. 
Silvia Avallone tast voortdurend de grenzen van zwaarte en lichtheid af. Vanuit dat standpunt hou ik dan ook veel van het laatste hoofdstuk van de roman. Het kan de vieze smaak niet helemaal wegnemen, maar het vat perfect de paradox samen die Piombino is. Alles hangt af van de richting waarin je kijkt. Aan de ene kant het strand en de zee, aan de andere kant een werkelijkheid van staal en beton. Daartussen moeten twee kwetsbare meisjes zich een leven dromen. 
Alweer een roman die zich afspeelt aan de rand van de Italiaanse maatschappij. Vergeet de clichés over ‘la dolce vita’ en geniet van deze prachtige debuutroman van Silvia Avallone over vriendschap, eerste liefde en volwassen worden!
✭✮✮✮✩

woensdag 30 november 2011

Een ochtend in Irgalem – Davide Longo

Vertaald door Pieter van der Drift
Uitgeverij De Geus
160 blz.


Langs een van de zijpaadjes van het internet kwam ik deze roman toevallig tegen, het debuut van Davide Longo, documentairemaker en schrijver. Een echte toevalstreffer dus. En wat ik las kon mij wel bekoren.
Het verhaal is intrigerend, maar niet spectaculair. We schrijven 1937 en het Italiaanse leger van de Duce geniet nog na van zijn Ethiopische veroveringsavontuur.  Pietro Bailo, een jurist in dienst van het leger, wordt naar Addis Abeba gestuurd om daar een zekere sergeant Prochet te verdedigen. Is hij een (oorlogs)misdadiger? Of zelf het slachtoffer van een vuile oorlog? De man riskeert de doodstraf. Zijn reputatie roept herinneringen op aan Kurtz uit Conrad's Heart of Darkness. Verdedig zo’n man maar eens. Pietro heeft het niet gemakkelijk in deze broeierige stad vol intriges en valkuilen.
Een ochtend in Irgalem moet het vooral hebben van de sfeerschepping. Zelden heb ik een boek gelezen waarbij de sfeer en het decor zo tastbaar, voelbaar aanwezig waren al van bij de eerste bladzijden. Een trein met soldaten op weg naar hun kazerne, en buiten een beklemmend landschap. Je voelt de hitte, je ruikt de stank, de dreiging ook. Dit zijn scènes van  een beeldenmaker pur sang.  Heel langzaam werkt hij naar een onafwendbaar einde toe. Veel moet je tussen de regels lezen. Een intense leeservaring.
✮✮✮✩✩

woensdag 16 november 2011

Brandlucht - Erik Vlaminck

Wereldbibliotheek
244 blz.

Brandlucht is het verhaal van Elly Verkest, die opgroeit in Canada  als dochter van een Nederlandse en een Belg.  Haar leven is getekend door de relatieproblemen van haar ouders, zelf ook gevangen in een beklemmend keurslijf van conventies en rolpatronen, nog versterkt door hun leven als expats. Op haar manier probeert Elly aan haar achtergrond te ontsnappen. En dat heeft zo zijn gevolgen. 
De roman is een boeiende psychologische roman geworden, waarin een aantal  personages elk hun verhaal vertellen, elk met hun eigen waarheid. Alleen de moeder komt niet rechtstreeks aan het woord. ‘Het oude mens’ of ‘de Hollandse’ (al naar gelang van de woordvoerder) krijgt zo te horen vooral karikaturale trekjes, maar de auteur houdt gelukkig nog wel een andere sleutel tot deze vrouw achter de hand. Want hoewel je in een roman die eindigt met de woorden "Brandlucht is overal" geen personages als doetjes verwacht,  trapt Vlaminck toch niet in de val van de diabolisering.  
Het decor is London Ontario in Canada, waar heel wat Nederlandse en Vlaamse emigranten wonen. Het past als gegoten bij dit familiedrama, maar had voor mij nog wat meer aandacht mogen krijgen.
Zeer vlotte lectuur met een donker randje.
★★★☆☆

donderdag 10 november 2011

Boekenbeurslijstje

Elk jaar als mijn leesinspiratie in een dipje zit, brengt de boekenbeurs soelaas. 
Ik heb een lijstje bijeengesprokkeld van titels die mijn aandacht trokken. Ik moet zelf nog aan de slag met deze boeken, maar ik geef je alvast een link mee met meer info en leesfragmentjes.

    De tijgervrouw van Galina - Téa Obreht 
    http://www.awbruna.nl/signatuur/article26196.ece


    Staal - Silvia Avallone 
    http://www.bol.com/nl/p/nederlandse-boeken/staal/1001004010215066/index.html

    Romanzo criminale - Giancarlo de Cataldo
    http://www.bol.com/nl/p/nederlandse-boeken/romanzo-criminale/1001004011538233/index.html?Referrer=ADVNLGOT0020081001004011538233#product_overview

    Ik haal je op, ik neem je mee - Niccolà Ammaniti 
    http//www.lebowskipublishers.nl/result_titel_fragment.asp?T_Id=522&A_Id=118&A_Id2=&A_Id3=

    Vossenblond - Rascha Peper
    http://www.bol.com/nl/p/nederlandse-boeken/vossenblond/1001004011257026/index.html

    Brandlucht - Eric Vlaminck
    http://www.athenaeum.nl/boek-van-de-nacht/erik-vlaminck-brandlucht

    Vrede op Ithaca - Sandor Marai
    http://www.athenaeum.nl/boek-van-de-nacht/sandor-marai-vrede-op-ithaca
    http://www.athenaeum.nl/boek-van-de-nacht/sandor-marai-vrede-op-ithaca

    Post voor mevrouw Bromley - Stefan Brijs
    http://www.stefanbrijs.be/index.php?page=post-voor-mevrouw-bromley


    Bezoek van de knokploeg - Jennifer Egan
    http://www.athenaeum.nl/boek-van-de-nacht/jennifer-egan-bezoek-van-de-knokploeg

      Veel leesplezier!

zondag 6 november 2011

Gestameld liedboek – Erwin Mortier


Uitgeverij de Bezige Bij
191 blz

“Mijn moeder heeft me vandaag een stofbeurt gegeven, ze meende dat ik een meubel was.” Met dit beeld zit je meteen midden in de kern van het boek: de auteur probeert  het ziekteproces van zijn dementerende moeder in taal te vatten. “Soms mompelde ze mondenvol pap naar buiten, ben ik het die luistert en met een zakdoek de woordmoes van haar kin veegt.”
Ontroerd was ik al toen ik Erwin Mortier in het voorjaar een stukje hoorde voorlezen uit zijn boek.  Dat gevoel is niet meer weggegaan.  Dat Mortier een groot stilist is, weten we al langer, maar de manier waarop hij deze virtuositeit hier inpast in de machteloosheid van een zoon die alleen maar kan kijken naar de aftakeling van zijn moeder, is superieur. Echt een gestameld liedboek.
✭✭✭✭✭

vrijdag 21 oktober 2011

De verzonken jongen - Jan Vantoortelboom

Uitgeverij Contact
301 blz.

Lang geleden dat ik nog zo meegesleept werd door een Nederlandstalige roman! Spannend en ontroerend is dit verhaal over de jonge Stoffel die met zijn broer en ouders  zorgeloos opgroeit in een klein West-Vlaams dorpje. Kattenkwaad op het platteland, de eerste verliefdheid, een veilig nest. Maar er is ook Victor, zijn norse grootvader. In de verbeelding van Stoffel begint Victor een steeds grotere rol te spelen. Waarom doet iedereen zo geheimzinnig over de herkomst van het litteken dat Victors gezicht in tweeën splijt? Vanwaar de vijandigheid in de plaatselijke slagerij? Een brief die met Kerstmis bezorgd wordt, brengt de gebeurtenissen in een stroomversnelling. 
Vantoortelboom is een goed verteller. De combinatie van een coming-of-age roman met een boeiende historische uitstap naar het verleden, en in de Westhoek is dat bijna vanzelfsprekend de Groote Oorlog, werkt wonderwel. Toegegeven, dat heeft waarschijnlijk ook te maken met mijn eigen fascinatie voor de Eerste Wereldoorlog. Maar ook zijn personages vond ik zeer levendig en herkenbaar.  De sfeer in het boek deed mij dan weer denken aan die andere debuutroman Dood van een soldaat van Johanna Spaey uit 2005. In beide boeken gebruikt de auteur trouwens een ijskelder als plaats delict. Toeval? Of zijn er in West-Vlaanderen opvallend meer overblijfselen van oude ijskelders?  
Een heel bevredigende leeservaring en alvast een naam om te onthouden.
★★★★☆

vrijdag 7 oktober 2011

Kijken en lezen ... 10 x Internationaal Filmfestival Gent


Wie graag leest vindt altijd wel nieuwe inspiratie om aan leesvoer te geraken. In oktober is dat dus het Internationale Filmfestival van Gent. En hoewel de meeste films allang niet meer  vertrekken van een boek, heb ik toch een klein lijstje bij elkaar gesprokkeld van films die teruggaan op een roman.



1. “The Help” is een adaptatie van de gelijknamige bestseller van Kathryn Stockett,  in het Nederlands  verschenen als Een keukenmeidenroman. Het verhaal wordt verteld door drie zwarte vrouwen die in de jaren ‘60 werken in de huizen van blanke Amerikaanse gezinnen.  De rassenscheiding vanuit een boeiend perspectief.

2. Wie genoot van Fernando Meirelles’ The Constant Gardener, zal waarschijnlijk ook wel geïnteresseerd zijn in Tinker, tailor, soldier, spy van  Tomas Alfredson. Beide films zijn gebaseerd op de gelijknamige romans van John Le Carré.

3. “We need to talk about Kevin” van Lynne Ramsay is de verfilming van Lionel Shriver’s We moeten het even over Kevin hebben. Shriver maakte eerder  al indruk op mij met Dat was het dan.
                       
4. “Headhunters” van Morten Tydlum is de verfilming van Jo Nesbø’s succesvolle misdaadroman. Met Harry Hole, de aan drank verslaafde commissaris, als hoofdpersonage.

5. In Mildred Pierce”  ontleedt Todd Haynes de Amerikaanse middenklasse van de jaren dertig tot op het bot. Deze film, eigenlijk een tv-reeks, gaat terug op de roman van James Cain. Met Kate Winslett in de hoofdrol.

6. “E-love”
Chick lit en chick flicks scoren goed. Daarom krijgt “E-love” hier ook een plaatsje. Film van Anne Villacèque naar het gelijknamige boek van Dominique Baqué.

7. Poulet aux prunes” of “De muzikant” van Marjane Satrapi & Vincent Paronnaud.
Na Persepolis zoekt de Frans-Iraanse schrijfster van graphic novels Marjane Satrapi de inspiratie opnieuw in haar eigen familie, dit keer bij haar achteroom: een violist verliest zijn lievelingsviool en besluit uit het leven te stappen.

8.  “Blue Bird” of  De blauwe vogel”
Vlaams-Afrikaanse film van Gust Van den Berghe gebaseerd op het enige sprookje dat Maurice Maeterlinck ooit schreef.                        

9. “The Magic Trip”
Ken Kesey (van One Flew over the Cuckoo’s Nest) toerde in 1964 in een psychedelische bus rond door Amerika.  In zijn gezelschap bevond zich o.m. Neal Cassady, die model stond voor de legendarische Dean Moriarty uit On the road van Jack Kerouac.  Alex Gibney en Alison Ellwood bewerkten hun filmmateriaal tot dit unieke document.

10. “Jane Eyre” in de verfilming van Fukunaga. Een klassieker die blijft inspireren. Misschien ook het moment om de roman van Charlotte Brontë nog eens te herlezen of wie weet, te ontdekken. 

Een heerlijk gevarieerd lijstje is het geworden. Met plezier gemaakt voor wie tussen de vele films door ook nog een boek wil lezen. 

Zelf las ik nu even een leesstop in om tussen de vele boeken door  hier en daar een film mee te pikken. Daarna laat ik het leesbeest in mij weer los en ben ik er terug met een nieuwe aflevering.






vrijdag 30 september 2011

Tweemaal Spanje: De stemmen van de Pamano en Winter in Madrid


Sedert ik Het bloed in onze aderen las (zie blogbericht  25 aug 2011), lijkt het wel alsof de boeken over de Spaanse burgeroorlog zomaar mijn richting uit komen waaien. Ik pik er hier twee van de interessantste uit en maak er meteen een duo-bespreking van.

Ik begin met De stemmen van de Pamano van de Catalaan Jaume Cabré. Het boek vertelt zestig jaar Spaanse geschiedenis, van de Spaanse burgeroorlog, over het bewind van Franco, en het herstel van de democratie in de jaren zeventig tot 2002. Het vertelprocedé is een beproefde truc: Tina maakt een fotoboek over de bergstreek ten noorden van Barcelona. Bij de sloop van het dorpsschooltje van Torena vindt ze in een stapel schoolschriftjes het geheime dagboek van de oude schoolmeester Oriol Fontelles, wiens naam haar al was opgevallen op het kerkhof. Oriol stierf in 1944 en was volgens zijn grafsteen lid van de falangisten, de knokploegen van het Franco-regime. Het dagboek vertelt een heel ander verhaal. Tina gaat op zoek naar de waarheid.
De verhaallijnen lijken op het eerste gezicht nogal chaotisch, maar Cabré blijft het overzicht houden. Het verhaal is zo boeiend en spannend dat de lezer hem volgt.  Dat de personages  zo uit een willekeurig dorp – Torena is trouwens een fictieve naam – zouden kunnen komen geeft het verhaal zijn authenticiteit. De openingsscènes waar beneden in de straat de franquistische naamborden worden verwijderd terwijl dat alles gadegeslagen wordt door een oude vrouw op een balkon zijn heel treffend voor de tweespalt in het hart van deze gemeenschap.  
Een roman die vraagtekens zet bij de geschiedschrijving, die doorgaans geschreven wordt door de overwinnaars en een must voor al wie iets meer wil begrijpen van het moderne Spanje, dat nog lang niet in het reine is met zijn verleden. 
✮✮✮✭☆

Winter in Madrid van C.J. Sansom is andere koek. Het verhaal speelt zich grotendeels af in 1940 in Madrid, na de Spaanse burgeroorlog. De westerse wereld vraagt zich bezorgd af of Franco Spanje neutraal zal houden. Hij flirt steeds openlijker met het oprukkende nazi-regime. En in Madrid is de toestand ronduit dramatisch: de bevolking lijdt honger en kou en het is er niet veilig. In dat wespennest komt Harry Brett terecht. In opdracht van de Engelse regering moet hij contact zoeken met een oude schoolvriend, die ervan verdacht wordt louche zaken te doen met de falangisten. Het wordt een opdracht waarbij Harry niet aan de zijlijn kan blijven staan.
De personages blijven toch wat oppervlakkig getekend, met een wel heel doorzichtig liefdesverhaal. En dat is jammer, want Winter in Madrid is vlot geschreven. Het boek leest ondanks het sombere decor lekker weg. Voor liefhebbers  van een spannende avonturenroman in een historisch kader.
✭✭✭☆☆


De stemmen van de Pamano – Uitgeverij Signatuur – 536 blz.
Winter in Madrid – Uitgeverij De Fontein – 510 blz.

donderdag 22 september 2011

De kabbalist - Geert Kimpen

Dwarsligger nr. 85 
623 blz.
Arbeiderspers 
348 blz.


Wie kent de kabbala? Misschien hadden we al eens gehoord van kabbalistische tekens, of wisten we vaag dat sterren als Madonna en Mick Jagger er iets mee hebben. Geert Kimpen raakte geïntrigeerd door de kabbala en ging zeven maanden in de leer bij een kabbaladocent.  De kabbalist is het literaire resultaat van zijn zoektocht naar spiritualiteit. 

Het is het verhaal van de jonge 16de-eeuwse kabbalist Chaïm Vital, wiens ambitie het is de ultieme levenswijsheid van de kabbala op papier te zetten. Een obsessie die hem tot dwingende en radicale keuzes dwingt in zijn leven. Zijn leermeester Yitschak Luria en diens mooie dochter Francesa spelen daarin een grote rol.

Alleen al de onderdompeling in de wereld van de Thora en de kabbala maken van De kabbalist een interessant boek. Bovendien bespeelt Kimpen via het personage van Yitschak meesterlijk het grote dilemma van het idealisme: een wijze man, die Yitzschak, ongetwijfeld, een man die alles voor het hogere belang doet, maar die  misschien juist daardoor niet meer van de wereld is en zo zijn eigen wijsheid lijkt te ondergraven. Of hoe een idealist nog niet noodzakelijk een wereldverbeteraar is. 

Interessant dus, maar is het ook een goed boek? Het heeft alvast vele troeven: het is vlot geschreven, heeft boeiende personages en een spannende plot. Die plot maakt er op het einde nog een echte avonturenroman van, met scènes die niet zouden misstaan in een Spielbergfilm. Ondanks de op het eerste gezicht wat zware inhoud, toch een heel verteerbare roman dus.


✭✭✭✩✩

vrijdag 16 september 2011

De regen voor hij valt, van Jonathan Coe

Een poëtische titel, een mooie retro-cover en de reputatie van de schrijver, deze drie elementen trokken me naar dit boek.
Misschien beginnen met de foto. Beetje melancholisch en mysterieus. Een momentopname, en misschien niet wat het lijkt.  Met deze gedachte speelt de auteur voortdurend in zijn roman. In de erfenis van haar tante Rosamund vindt Gill  enkele cassettebandjes met bijhorende foto’s, bestemd voor Imogen, een vrouw die Gill niet kent. Imogen blijkt onvindbaar en dus moet Gill het verhaal zelf beluisteren.  Het verhaal legt bloot wat de foto’s niet tonen.
Ook de verwachting van de titel wordt ingelost.  Met context wordt het beeld nog mooier, maar dat laat ik de lezer liever zelf ontdekken.
Over de meerwaarde van Jonathan Coe voor deze roman heb ik een dubbel gevoel. Het thema van de roman en de keuze van de personages hadden van dit boek evengoed een ‘soft’ vrouwenboek kunnen maken, type bestseller van Rosamunde Pilcher bijvoorbeeld. Dank zij Coe’s literaire pen gebeurt dat (net) niet. Toch blijft het een vreemd boek voor Coe’s doen. Wie hem kent van  De Rotters’ club mist hier wel zijn satirische kijk op politiek en maatschappij.

★★★☆☆


donderdag 8 september 2011

De stad der blinden, van José Saramago


Heb je vandaag een off-dagje? Behoefte aan wat optimistisch nieuws over de mensheid? Begin dan niet aan deze roman. Je kan veel zeggen over deze klassieker van de Portugese Nobelprijswinnaar Saramago, maar een feelgood-roman is het niet. 
Wel is het een roman met een hallucinant beeldend vermogen, die een vrij onwaarschijnlijke plot tot leven brengt. Alles begint  wanneer op een dag een man voor een verkeerslicht getroffen wordt door een acute vorm van blindheid. De chaos die daaruit volgt is nog maar het begin. Niet lang daarna wordt iedereen die met deze man in contact is gekomen, aangestoken door deze blindheid en het duurt niet lang of je komt terecht in een stad van blinden. De autoriteiten nemen drastische maatregelen, maar de situatie loopt uit de hand. Met de toename aan blinden gaat ook de menselijkheid evenredig achteruit. Dat levert onterende scènes, maar ze worden wel prachtig verwoord, in beeld gebracht door de auteur.
Het verhaal krijgt gaandeweg steeds meer de allure van een parabel en hoewel ik normaal niet val voor het genre – wegens doorgaans te uitleggerig en moraliserend - kun je niet anders dan onder de indruk zijn van deze roman. De stad der blinden wordt de meest toegankelijke van Saramago genoemd, maar het blijft toch nog steeds een hele leesinspanning. Dat heeft alles te maken met de speciale stijl. Saramago slaagt erin om in één zin soms drie verschillende standpunten te verwerken. Je leest tegelijkertijd wat een personage zegt, kijkt daarbij in de gedachten van een ander en hoort ook nog eens de auteur denken. Knap, verwarrend in het begin, maar intrigerend.
Een roman om met mondjesmaat van te genieten, hoewel dat woord gezien de plot vreemd gekozen lijkt.

✭✭✭✭✩

donderdag 1 september 2011

Spannende Scandinavische zomer


Camilla Läckberg - Zusje
Lars Kepler – Hypnose - Contract
Jens Lapidus - Snel geld 
Arnaldur Indriðason - Winternacht
Karin Fossum – Kijk niet achterom 

De zomer is traditioneel de tijd voor het spannende boek. En waar kan je dan beter je gading zoeken dan bij de Scandinaven. Na de hype rond de Millennium-trilogie van Stieg Larsson heeft letterlijk iedereen de weg gevonden naar deze grootmeesters van de thrillers. Spanning, menselijke personages en oog voor de sociale context, de mix werkt vandaag nog even goed als bij de wegbereiders Sjöwall en Wahlöö. 
De eerste die mijn pad kruiste was Lars Kepler, eigenlijk een schrijversduo à la Nicci French. Hypnose is hun eerste roman samen en die is meer dan behoorlijk geschreven. Spannend, met personages met meer dan een hoek af. Hypnotiseur Erik Bark heeft tien jaar geleden gezworen nooit meer iemand onder hypnose te brengen, maar om inspecteur Joona Linna te helpen om een wrede seriemoordenaar te pakken, breekt hij die belofte en komt zo zelf in in de problemen. De figuur van Erik is zo sterk getekend dat het personage van de inspecteur toch wat in de verdrukking komt. Een minpuntje dus, maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door de sterke plot. Verrassend is dat Contract, hun tweede roman, ook met Joona Linna, helemaal anders is. Contract speelt zich af in de middens van overheden, internationale organisaties, machtsbelangen en kille huurmoordenaars. Geschreven met de vaart van een achtervolgingsthriller, zou zo verfilmd kunnen worden, maar zelf miste ik de psychologische dimensie. Diezelfde koelheid, meedogenloosheid vond ik in een nog rauwere versie terug in Snel geld van Jens Lapidus. Nieuw is dat de hoofdrol niet gaat naar een politieman of journalist, maar naar de slechterik, naar de onderwereldfiguur. Sterker nog, er zijn geen andere rollen. Lapidus, in het echte leven strafrechtadvocaat en dus beroepshalve vertrouwd met het zware-misdaadmilieu, oordeelt niet, maar registreert en toont. Juist dat maakte dit eerste deel van wat Lapidus zelf zijn Stockholm Noir-trilogie noemt, voor mij zo ondraaglijk realistisch. De locatie is het kleine dorpje Tanumshede waar de realitysoap Fucking Tanum neergestreken is. Spannend en ook wel humoristisch geschreven. 
Helemaal anders van sfeer zijn de romans van Camilla Läckberg. Ze raakte bekend met IJsprinses, het eerste boek in de reeks met Erika Falck en Patrik Hedström. In Zusje probeert Hedström een dader te pakken die blijkbaar oude rekeningen te vereffenen heeft. Aan Zweedse thrillerschrijvers dus geen gebrek. Sjöwall en Wahlöö kunnen gerust zijn. Hun opvolging is verzekerd. 
In deze traditie is ook de IJslandse auteur Arnaldur Indriðason allang een grote speler. Winternacht begint met de vondst van een kinderlijkje, vastgevroren aan de grond in de tuin van een flatgebouw in Reykjavik. Wat aan het licht komt is niet bepaald fraai als beeld van een samenleving. Heel veel maatschappijkritiek en een melancholische sfeer, waardoor de romans een beetje te vergelijken zijn met de Wallander-reeks van Henning Mankell, die ik toch nog wat hoger inschat. 
Maar het neusje van de zalm was voor mij Kijk niet achterom van de Noorse Karin Fossum. Een kleuter wordt vermist en even later wordt een jong meisje dood teruggevonden. De kleine dorpsgemeenschap heeft meer geheimen dan je op het eerste gezicht zou denken. Karin Fossum maakt zelden gebruik van sensationele gruwelmoorden. Misschien is het wel het bijna huiselijke karakter van de misdaden dat haar romans zo indringend maakt. 

Voor wie nog op zoek is naar meer auteurs en titels kan de volgende link helpen:   
www.scandithrillers.nl/







donderdag 25 augustus 2011

Het bloed in onze aderen, van Miguel Bulnes


Uitgeverij Prometheus Amsterdam
620 blz.

Een historische roman van 620 blz. over de jaren 1921-1923, een minder gekende periode uit de Spaanse geschiedenis.  Van Franco nog geen sprake, en alleen de gevorderde Spanjekenner zal de namen van politici herkennen. Niet direct een comfortabele beginsituatie voor een roman. Wat heeft Het bloed in onze aderen dan te bieden?
Het verhaal begint in Marokko waar het Spaanse leger tevergeefs probeert de opstand van de Rifberbers te onderdrukken. Kolonel Augusto Santamaría del Valle is een van de weinige overlevenden maar ook hij komt zeer gehavend uit de strijd. Actieve dienst zit er niet meer in en hij krijgt een post bij de Veiligheidsdienst in Madrid.  Als een van zijn inspecteurs vermoord wordt, bijt hij zich vast in het onderzoek en dit houdt de roman spannend tot de laatste bladzijden.
Minstens even spannend is de actie op het politieke strijdtoneel. Het is erg woelig in Spanje: links en rechts staan steeds vaker tegenover elkaar en zijn ook onderling erg verdeeld. Aanslagen, straatgevechten, regelrechte liquidaties in gangsterstijl, schandalen in de bovenklasse, geruchten over een op handen zijnde staatsgreep door de militairen - die van links of die van rechts? - en de roep naar autonomie in Catalonië, waar met name in Barcelona de toestand uiterst explosief is.  
Er valt nogal wat te behappen voor de lezer. Een voortdurend schakelen tussen Barcelona en Madrid, tussen heden en verleden, en heel veel personages en figuranten. Een ingewikkeld net van intriges en evenzoveel pionnen in de strijd. Republikeinen, anarchisten, vrijmetselaars, vrije vakbonden, vakbonden van links, van rechts, nationalisten, patriotten, de Kerk, het leger … Spanje beleeft chaotische tijden en je bent als lezer al tevreden als je de grote lijn blijft zien.   Gelukkig weet de auteur dat alles zeer soepel te doen, en ook de nevenpersonages zijn meer dan behoorlijk getekend. 
Literaire hoogstandjes moet je dan weer niet zoeken in deze roman. De stijl is niet onprettig, maar wel rechttoe-rechtaan. Heel veel feiten dus, veel namen, een gevulde plot, maar in de memoires van de kolonel, die een soort van rode draad vormen doorheen de roman, maakt de auteur toch ook tijd voor wat reflectie, soms in de vorm van one-liners. Deze heb ik onthouden:  " [...] in stilte smeekte om een wonder: het herstel van mijn been, zodanig dat ik in actieve dienst kon terugkeren naar Afrika. Ik beloofde de Heer deugdzaamheid, eerzaamheid en devotie, maar het wonder bleef uit. God onderhandelt niet met verliezers."
Een bestseller zal dit waarschijnlijk nooit worden, maar dat je deze kanjer van een roman toch vrij vlot uitleest, schrijf ik toch op het conto van Miguel Bulnes, de jonge auteur van Spaans-Nederlandse afkomst. 

★★★☆☆


donderdag 18 augustus 2011

Hemelse golven, van Pearl Abraham

Oorspronkelijke titel: American Taliban
Vertaald door Sjaak de Jong
Uitgeverij Meulenhoff Amsterdam
317 blz.


John Jude Parish is achttien en een gepassioneerd surfer en skater. Voor hij aan het echte studiewerk begint neemt hij een sabbatical. Om zich te ontwikkelen. Om erachter te komen wat hij echt wil. En hij verhuist naar Outer Banks waar de golven goed zijn. En hij leest zijn dagelijkse dosis Tao, zijn Whitman, Emerson en Dylan. Hij heeft een vriendin, leuke vrienden en ruimdenkende ouders. Alles kan. Tot hij door een verkeersongeluk in het gips belandt en plots alleen nog maar de geestelijke weg voor hem open ligt. Hij schrijft zich in voor een cursus klassiek Arabisch aan de sharia-school van Brooklyn en verdiept zich in het soefisme. En dan gaat het heel snel, zoals de oorspronkelijke titel al laat raden. Als je echt wil weten hoe een westerse hoogopgeleide jongere in het vaarwater van de Taliban terechtkomt, laat dit boek je wellicht op je honger zitten, maar het geeft wel een mooi beeld van hoe de zoektocht naar spiritualiteit kan ontsporen. De combinatie met de taal van de surfwereld vond ik een geslaagde combinatie.

★★★☆☆

donderdag 11 augustus 2011

De geschiedenis van de liefde van Nicole Krauss

Vertaald door Rob van der Veer   

Uitgeverij Dwarsligger®
477  blz.

Een boek over twee personages in New-York. Er is eerst de oude vereenzaamde Leo Gursky, die ooit een boek schreef over zijn jeugdliefde in Polen en anderzijds is er de 14-jarige Alma die worstelt met de dood van haar vader. Als haar moeder de opdracht krijgt om het boek De geschiedenis van de liefde te vertalen uit het Spaans geraakt Alma geïntrigeerd door het boek. Haar ouders vertelden vaak over dit boek en hadden haar vernoemd naar het hoofdpersonage. Ze gaat op zoek naar  de echte Alma en dat resulteert in een merkwaardige leeservaring. Het is snel voelbaar dat de verhalen van Leo en Alma raakpunten hebben, maar het  blijft puzzelen tot het einde. Boeiend leesavontuur met verschillende dimensies. 

★★★☆☆

Extra weetjes: 
Nicole Krauss is de echtgenote van de Amerikaanse auteur Jonathan Safron Foer. De geschiedenis van de liefde heeft iets weg van het verhaalconcept achter diens roman Extreem luid en ongelooflijk dichtbij, hoewel Krauss dat niet geweten wil hebben.

Dwarsligger® is een special formaat, dat zo klein en licht is dat het makkelijk  in een handtas en zelfs in je broekzak of binnenzak past. Handig op reis. Maar het boek is ook te verkrijgen in een gewone editie bij Uitgeverij Anthos, 293 blz.






donderdag 28 juli 2011

Het Mussolinikanaal van Antonio Pennacchi

Vertaald door Mieke Geuzebroek en Pietha de Voogd
Uitgeverij de Bezige Bij
511 blz.

Een Italiaans familie-epos om u tegen te zeggen. De ik-figuur vertelt de geschiedenis van zijn familie. Samen met duizenden andere Noord-Italiaanse gezinnen werden de Peruzzi's in de jaren dertig door Mussolini naar de Agro Pontino geëmigreerd. De drooglegging van dit moerasgebied ten zuiden van Rome was een van de megalomane projecten van het fascistische regime. Voor de arme pachtboeren een enige kans om zelf een lapje grond te verwerven. Al is niet alles rozengeur en maneschijn: de grond is weerbarstig en de oorspronkelijke bewoners van de streek niet altijd even blij met de komst van deze 'vreemdelingen'. Daarbij komt nog dat het regime regelmatig soldaten nodig heeft, voor het grote Afrikaanse veroveringsavontuur, de Spaanse burgeroorlog en later de Tweede Wereldoorlog. Maar ze zijn loyaal en betalen de tol. 
Toch is Het Mussolinikanaal geen lofzang op een totalitair regime geworden. Het verhaal mag dan wel geschreven zijn vanuit het standpunt van personages die om allerlei redenen, en nog het minst van al ideologische, de kaart van het fascisme trekken, de hedendaagse verteller doorprikt hun soms mythisch getinte verhalen en trekt meer dan eens een relativerend knipoog naar onze tijd. Een roman die nog maar eens duidelijk maakt dat de historische werkelijkheid niet in zwart of wit te vatten is. Boeiend en verrassend.
★★★★★

zaterdag 16 juli 2011

Tonio van A.F.TH. van der Heijden

Uitgeverij  De Bezige Bij
632 blz.

Op Pinksterzondag 2010 komt Tonio, de enige zoon van A.F.Th. van der Heijden, om in een verkeersongeluk. Voor hem is deze roman geschreven. Zoals de schrijver het zelf noemt, een requiemroman.
Het genre heeft zo zijn eigen gevaren. Mensen die door een groot verdriet getroffen zijn, hebben dikwijls geen ander gespreksonderwerp meer.  Waarom moest dit gebeuren, hoe is dit allemaal gebeurd? Eindeloos worden deze vragen herhaald, en een buitenstaander heeft wel eens de neiging af te haken. De pijn van de ander is bovendien soms zo intens en intiem dat al snel ook een gevoel van gêne ontstaat.  Zal A.F.Th. van der Heijden deze klippen kunnen omzeilen?
Gedeeltelijk wel. Naast vader van een gestorven kind is  de man ook schrijver in hart en nieren, die heel bewust met beelden en taal omspringt. Maar de compositie is aan de losse kant. En 600 bladzijden is misschien van het goede te veel, ook voor de welwillende lezer. 
★★★☆☆